Istorija Žablja
Područje opštine Žabalj naseljeno je u kontinuitetu od mlađeg kamenog doba do danas. O tome svedoče brojni naseobinski kompleksi locirani uglavnom na visokim terasama stare obale Tise, Jegričke i Male bare. Jedni kraj drugih situirani su ostaci naselja iz neolita, bronzanog i gvozdenog doba, nekropole Kelta, poluzemunice Sarmata i silosi Slovena. Brojan i bogat inventar prikupljen rekognosciranjem i zaštitnim arheološkim iskopavanjima čuva se u muzeju Vojvodine i zavičajnoj zbirki u Žablju.
Vredne pomena su kolekcija srebrnog novca iz Gospođinaca, kolekcija srebrnog nakita iz Čuruga (6 vek p.n.e.), oružije Skordiska, kermika i oruđa od kamena, kosti i metala. Iz 4-og veka očuvan je u potpunosti vodoprivredni objekat poznat kao Rimski šanac, korišćen kao prvorazredna plovna komunikacija u starom i srednjem veku. Od kraja 9-og veka područije opštine je u sklopu Ugarske i naseljeno je Srbima o čemu govore pisani izvori i toponimi srpske proveniencije, očuvani do danas, a za svedočeni u arhivskoj građi iz srednjeg veka. Prostor opštine je u vlasti Turaka od 1541.godine i pripada nahiji Titel, a žitelji su isključivo Srbi naseljeni u desetak sela od kojih 3: Čurug, Žabalj i Gospođinci postoje i danas. Od 1699.godine do 1918.godine područije je pod vlašću Habsburške Monarhije i Austro-Ugarske. Za potrebe odbrane granice od Turaka 1763. godine formiran je Šajkaški graničarski bataljon u čiji sastav ulaze Žabalj, a od 1769.godine Čurug i Gospođinci. Definitivno je kompletiran 1800.godine preseljenjem Srba iz Temerina na lokaciju današnjeg Đurđeva. Bataljon se istakao u ratovima protiv Turaka i u sukobu sa Mađarima 1848/49. godine u vreme Bune. Aprila 1849. godine sela naše opštine su spaljena a stanovništvo masovno stradalo tokom ratnih operacija. Nakon razvojačenja Granice 1873.godine, raspadanja porodičnih zadruga i rapidne pauperizacije stanovništvo se raseljava i time omogućava useljenje mase Nemaca, Mađara, Rusina i Jevreja pri čemu ovaj deo Šajkaške gubi Srpski etnički karakter.
Krajem 1918.godine opštine sreza Žabalj ulaze slobodno izraženom voljom svojih građana u sastav Kraljevine Srbije, odnosno Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca. 1941.godine Mađarska soldateska okupira i anektira naselja Žabaljskog sreza, a početkom 1942.godine vrši masovan genocid nad Srbima i Jevrejima likvidirajući oko 2000 lica. 1944.godine definitivno oslobođena opština Žabalj je u sklopu Srbije i Jugoslavije.
Žabalj danas
Zabalj je gradsko naselje u opštini Zabalj u Južno-bačkom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 9598 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 8766 stanovnika). Nalazi se u regionu poznatom kao Šajkaška (jugoistočni deo Bačke), u Autonomnoj Pokrajini Vojvodini.
Grad Zabalj se nalazi U jugoistočnom delu Bačke blizu reke Tise.
Zabalj je takođe i sedište opštine, u kojoj se pored ovog grada nalaze i sela:
- Gospođinci,
- Đurđevo i
- Curug.
Zabalj je raskrsnica važnih puteva: Novi Sad - Zrenjanin i Novi Sad (preko Bačkog Gradišta) - Senta.
Zabalj je veliko, uređeno mesto, s karakteristikama gradskog naselja (od 1966. je i službeno grad).
Podaci o naselju na području današnjeg Zablja datiraju iz praistorije. Krajem 18. veka, posle velike poplave (1784), dislocirano je prvobitno naselje kraj obale Tise na današnje mesto (5 km od Tise).
U narodnooslobodilačkom ratu Zabalj, Curug, Đurđevo i Gospođinci doživljavaju neprijateljsku odmazdu (1942.), kojoj prethodi formiranje i početak borbenog puta Šajkaškog partizanskog odreda.
Mnogobrojna spomen-obeležja iz revolucionarne prošlosti su u selima ovog dela Šajkaške, a na obali Tise je impozantan spomenik Šajkaškom partizanskom odredu, rad Jovana Soldatovića. Pored građevina seoske arhitekture, u Curugu je i jedina tipična panonska vetrenjača na teritoriji Vojvodine, a u pravoslavnoj crkvi je poznati ikonostas - rad Đorđa Krstića. Kraj Zablja, na obali Tise, smeštena je bogata Zavičajna muzejska zbirka.
Zabalj je u razvijenom poljoprivrednom području. U Zablju su velika šećerana i manji privredni pogoni.
